องค์ความรู้ภาษา-วัฒนธรรม: ระดู

Abstract

พจมาน เชยเดช ระดู (menses) วัฏจักรที่หญิงในวัยเจริญพันธุ์ ซึ่งมีอายุประมาณ ๑๓-๔๕ ปี ต้องมีในทุก ๆ เดือน สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม ๒๔ แมลง-ราชนีติ ให้คำอธิบายสรุปโดยสังเขปได้ดังนี้ ระดูเป็นสิ่งที่ขับออกมาทางช่องคลอดเป็นประจำทุกเดือน ประกอบด้วยเลือดเป็นส่วนใหญ่ เยื่อบุมดลูก (endometrium) และเมือก (mucus) ระดูในแต่ละเดือนเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของเยื่อบุมดลูก โดยมีฮอร์โมนเอสโทรเจน (estrogen) และโพรเจสเทอโรน (progesterone) จากรังไข่ และต่อมใต้สมองส่วนหน้า(anterior pituitary) เป็นส่วนสำคัญของวงจรนี้ รอบระดูหรือรอบประจำเดือน (menstrual cycles) ส่วนใหญ่จะอยู่ในช่วง ๔ สัปดาห์ หรือ ๒๘ วัน การเกิดระดูเริ่มจาก ต่อมใต้สมองส่วนหน้าจะสร้างฟอลลิคิวลาร์ สติมิวเลทิง ฮอร์โมน (follicular stimulating hormones หรือ FSH) เพื่อกระตุ้นการเจริญของไข่ (ovum) และเซลล์ฟอลลิเคิล (follicular cell) เมื่อไข่เคลื่อนมาถึงรังไข่จะเป็นช่วงที่เซลล์ฟอลลิเคิลเจริญเต็มที่จากการกระตุ้นของฮอร์โมนเอสโทรเจน ส่วนฮอร์โมนอีกชนิดหนึ่งที่ต่อมใต้สมองส่วนหน้าสร้าง คือ ลูทิไนซิง ฮอร์โมน (luteinizing hormone หรือ LH) ซึ่งจะหลั่งออกมามากในช่วงสั้น ทำให้เกิดการตกไข่ (ovulation) ประมาณวันที่ ๑๒-๑๖ ของรอบระดูเป็นช่วงที่ฟอลลิเคิลเจริญเต็มที่ และผนังมดลูกหนา เมื่อไข่ตกแล้วเซลล์ฟอลลิเคิลจะเปลี่ยนแปลงไปเป็นคอร์พัสลูเทียม (corpusluteum) มีลักษณะเป็นก้อนสีเหลือง ในกรณีที่ไข่ที่ตกออกมาจากรังไข่แล้วไม่ได้รับการผสมจากตัวอสุจิ (sperm atozoa) ไข่จะฝ่อ หลังจากนั้นคอร์พัสลูเทียมจะสลาย ทำให้หยุดสร้างโพรเจสเทอโรน และเกิดระดู โดยหลอดเลือดที่จะไปเลี้ยงเยื่อบุมดลูกหดตัว สลายตัวหลุดออก และถูกขับออกมาทางช่องคลอดเป็นระดู ระดูจะถูกขับออกมาติดต่อกัน ๓-๗ วัน (เฉลี่ยประมาณ ๕ วัน) ทั้งนี้ช่วงรอบเดือนจะขึ้นอยู่กับแต่ละคน ระยะนี้ฮอร์โมนจากรังไข่จะหลั่งน้อยลง ต่อมใต้สมองส่วนหน้าจะสร้างฮอร์โมนมากระตุ้นรังไข่เป็นรอบตลอดไปทุกเดือน ๆ จนกว่าจะถึงวัยหมดประจำเดือน.