องค์ความรู้ภาษา-วัฒนธรรม: แจ๊ส,แจซ

Abstract

อิสริยา เลาหตีรานนท์ หลายท่านคงเคยได้ฟังเพลงแนวแจ๊ส กันมาบ้าง แจ๊ส มาจากภาษาอังกฤษว่า jazz ซึ่งเขียนเป็นภาษาไทยได้ว่าแจ๊ส หรือแจซ แจ๊สเป็นรูปแบบดนตรีที่เกิดขึ้นทางตอนใต้ของสหรัฐอเมริกาเมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ และพัฒนาเรื่อยมาจนเป็นแบบอย่างที่ชัดเจนตั้งแต่ต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๒๐ พจนานุกรมศัพท์ดนตรีสากลฉบับราชบัณฑิตยสภาอธิบายเกี่ยวกับแจ๊สว่าพัฒนาการของดนตรีแจ๊สเกิดจากความสามารถและแรงบันดาลใจของนักดนตรีทั้งผิวสีและผิวขาวที่คิดค้นปรับเปลี่ยนแนวการบรรเลงโดยอาศัยเครื่องดนตรีและองค์ประกอบพื้นฐานดนตรียุโรปโดยเฉพาะแนวทำนองและเสียงประสานนำมาผสมกับจังหวะลีลาดนตรีแอฟริกาตะวันตกดนตรีแจ๊สยุคแรกบรรเลงโดยวงขนาดเล็กบรรเลงด้วยคอร์เน็ต ทรัมเป็ต คลาริเน็ต และทรอมโบน ต่อมาจึงได้มีการนำแซ็กโซโฟนเข้ามามีบทบาทร่วมด้วย นอกจากนี้ยังมีกลุ่มเครื่องดนตรีที่เรียกว่ากลุ่มเครื่องประกอบจังหวะได้แก่ เปียโน กีตาร์ เบส กลองชุด ทำหน้าที่บรรเลงประกอบจังหวะโดยบางเครื่องยังสามารถบรรเลงทำนองหรือด้นสดได้ด้วย นักดนตรีแจ๊สยุคแรกส่วนใหญ่อ่านโน้ตได้น้อยมากมักจะเล่นจากความจำตามที่ได้ฟังมาและใช้ปฏิภาณด้นสดให้เข้ากับทำนองเพลงทางคอร์ดหรือเสียงประสานของเพลงนั้นแปรและขยายความออกไป ในช่วงแรกดนตรีแจ๊สที่มีลักษณะเด่นชัดและลงตัวจะบรรเลงตามสถานเริงรมย์ ในเมืองนิวออร์ลีนส์ต่อมานักดนตรีเหล่านี้ ได้แยกย้ายกันไปยังนครชิคาโกและนครนิวยอร์ก ดนตรีแจ๊สในยุคแรก เช่นแร็กไทม์ [ragtime (เพลงเต้นรำประเภทหนึ่ง)]บลูส์(Blues) ได้รับความนิยมแพร่หลายในรัฐตอนใต้ของสหรัฐอเมริกาโดยเชื่อกันว่า แร็กไทม์เป็นต้นแบบของเพลงแจ๊ส ภายหลังดนตรีแจ๊สได้แพร่หลายไปยังฝั่งทวีปยุโรปด้วยต่อมาดนตรีแจ๊สได้พัฒนาจนมีระเบียบแบบแผนตามหลักวิชาและมีการจัดหลักสูตรการศึกษาระดับอุดมศึกษาทั้งในยุโรปและภูมิภาคอื่นของโลก.